Wanneer we denken aan een gezonde bloedsuikerspiegel, denken we direct aan voeding: minder suiker, minder snelle koolhydraten. Maar er spelen meer factoren een rol die vaak over het hoofd worden gezien: de overgang en chronische stress. En verrassend genoeg kan ook ‘gezond’ gedrag, zoals extreem intensief sporten, hierin een verstorende factor zijn.

De overgang: Een hormonale verschuiving met metabole gevolgen

Tijdens de overgang neemt de productie van oestrogeen af. Oestrogeen is niet alleen een voortplantingshormoon; het is ook een belangrijke bewaker van onze insulinegevoeligheid.

Wanneer de oestrogeenspiegel daalt, worden cellen van nature iets minder gevoelig voor insuline (insulineresistentie). Dit verklaart waarom veel vrouwen merken dat hun vertrouwde eetpatroon plotseling leidt tot gewichtstoename, met name rond de middel. Dit viscerale vetweefsel is helaas metabool actief en wakkert de ongevoeligheid voor insuline verder aan. Het is een biologische verandering die vraagt om een andere benadering van je energieverdeling.

Stress en het ‘vecht-of-vlucht’ mechanisme

Stress is een overlevingsmechanisme waarbij het lichaam het hormoon cortisol aanmaakt. Cortisol signaleert de lever om direct glucose (suiker) vrij te geven in de bloedbaan, zodat je fysiek kunt reageren op gevaar.

In de moderne wereld ervaren we stress echter vaak zittend: achter een bureau, in de auto of op de bank. De vrijgekomen suikers worden niet verbruikt door fysieke actie, waardoor de bloedsuikerspiegel hoog blijft en de alvleesklier overuren moet draaien om dit te corrigeren. Chronische stress betekent dus chronisch verhoogde insulinespiegels.

De valkuil van overmatig intensief sporten

Veel vrouwen proberen de gewichtstoename in de overgang te bestrijden door nóg harder te gaan trainen. Denk aan dagelijkse High-Intensity Interval Trainingen (HIIT) of lange, uitputtende cardiosessies. Hoewel beweging cruciaal is, kan overmatige intensiteit in deze fase als een extra stressor werken.

Voor een lichaam dat al onder druk staat door hormonale verschuivingen, ziet het brein deze extreme inspanning als een nieuwe ‘aanval’. De cortisolproductie schiet omhoog, waardoor er wéér extra suiker in de bloedbaan komt. In plaats van vet te verbranden, gaat het lichaam in de overlevingsstand: het houdt reserves vast en de bloedsuikerspiegel raakt verder ontregeld. Je traint hard, maar het resultaat blijft uit of werkt zelfs tegen je.

De vicieuze cirkel doorbreken

Wanneer de overgang, mentale stress en fysieke overbelasting samenkomen, raakt het metabolisme in een klem. De sleutel tot herstel ligt in het verlagen van de totale belasting op het systeem, oftewel het herstellen van de metabole flexibiliteit.

Vanuit een orthomoleculair oogpunt focussen we op:

• Strategische beweging: Krachttraining en wandelen in plaats van constante uitputtende cardio, om de insulinegevoeligheid te verhogen zonder de cortisolpiek.
• Nutriënten voor herstel: Magnesium en B-vitaminen zijn onmisbaar om het zenuwstelsel te kalmeren en de bloedsuikerspiegel te ondersteunen.
• Eiwitprioriteit: Om spiermassa te behouden (cruciaal voor de verbranding) en verzadiging te bieden.

Inzicht geeft regie

Het begrijpen van deze processen is essentieel. Het besef dat die hardnekkige kilo’s of vermoeidheid geen gebrek aan inzet zijn, maar een reactie op een overbelast systeem, geeft de ruimte om slimmer te gaan werken in plaats van harder. Gezondheid in deze fase gaat over het vinden van de juiste balans tussen inspanning, de juiste voeding en hormonale rust.